فصلنامه علمي - پژوهشي اندیشه نوین دینی - سال سیزدهم - شماره 49 - تابستان 1396

تحليل انتقادي مؤلفة تعبد در نظرية عقلانيت و معنويت

سيد احمد غفاري قره‌باغ

چكيده
در نظرية عقلانيت و معنويت، نفي تعبد يکي از مؤلفه‌هاي اصلی است؛ هرچند که اين مؤلفه، از توابع مؤلفة مرکزي اين نظريه، يعني عقلانيت با تفسير پردازندة اين نظريه است؛ در مجموع، اين ويژگي، منتج غير ديني بودن معنويت از منظر صاحب نظريه است.
اين نوشتار با استفاده از روش تحليلی ـ پژوهشی و فارغ از التفات به انگيزه‌ها و حواشی پررنگ صاحب نظريه، در ابتدا به معرفي مقصود نظريه‌پرداز از عقلانيت پرداخته و به تفصيل، به بررسی انتقادي اقسام سه‌گانة عقلانيت اقدام نموده است؛ آن‌گاه به تشريح و نقد ديدگاه نظريه‌پرداز در خصوص نفي تعبد اهتمام نموده است. به عقيدة نويسندة مقاله، ديدگاه پژوهشگر محترم در نقد تعبد ديني، مبتني بر برخي پيش‌فرض‌هاي ديگر وي در خصوص عدم امکان مدلل نمودن عقائد ديني مي‌باشد، که در اين نوشتار، به نقد آنها توجه شده است؛ از سوي ديگر، فارغ از انتقادات مبنائي به برخي ابعاد ديدگاه وي، انتقادات درون‌ساختاري مهمي را مي‌توان به ديدگاه وي طرح نمود. در نهايت، به نظر مي‌رسد که تعبد مأخوذ در دين وحياني، تعبد مدلل است و انتقادات اين پژوهشگر محترم، وارد نمي‌باشد.

واژگان کليدي
عقلانيت، معنويت، اصالت زندگي، تعبد، صرافت طبع.
 




جهت دریافت فایل مقاله کلیک کنید.