فصلنامه علمی - پژوهشي پژوهشنامه اخلاق - سال دهم - شماره 38- زمستان 1396

جايگاه اراده در ارزش‌ داوري انسان از ديدگاه قرآن كريم با تأكيد بر فضيلت ايمان

محمدجواد دانيالي - علي موحديان عطار - فتح‌الله نجارزادگان

چکيده
در اين مقاله ضمن اينکه اصالت اراده در ارزش‌داوري انسان تبیین شده است، ميزان توجه به این مسئله در قرآن کريم مورد بررسي قرار گرفته است؛ اينکه آيا از منظر قرآن کریم تنها ارادۀ انسان‌ها معيار ارزيابي اخلاقی انسان است يا معيارهاي غيرارادي نيز در اين ارزيابي دخالت دارد. ايمان و کفر، علم و جهل، شک و يقين از جمله معيارهايي است که در قرآن براي ارزيابي اخلاقی انسان‌ها مطرح شده است. در برخي از اين عناوين اراده نقش جدي و در برخي نقش کمرنگي دارد. در اين مقاله به تفصيل جايگاه اراده در «ايمان» به عنوان یکی از محوري‌ترين فضایل اخلاقی انسان بررسي شده است. اراده در معيارهاي ديگر سعادت و ارزشمندي قرآن نيز که به نوعي ذيل ايمان هستند، تحقيق شده است؛ در مجموع اين نتيجه به دست آمده که اراده در تحقق «ايمان» جايگاه و نقش اصلي را دارد. در برخي امور دیگر مانند «شک‌» که زمینه ساز گمراهي انسان است، اراده در شرايط خاص نقش بسيار تعيين‌کننده‌اي داشته است. بنابراين در بررسی نقش اراده و کارآمدی آن باید شرایط آن را نیز در نظر گرفت.

واژگان کليدي
ارزش‌داوري، معيارهاي ارزش در قرآن، اراده، حسن و قبح، ايمان.




جهت دریافت فایل مقاله کلیک کنید.