فصلنامه علمی - پژوهشی مطالعات تفسيري - سال هشتم شماره 32 زمستان 1396

مقایسه تطبیقی دیدگاه حرالّی اندلسی و علامه طباطبایی در تفسیر هبوط حضرت آدم(ع)

روح‌الله محمدعلی‌نژاد - حسام امامی دانالو

چکيده
قرآن کریم در سوره‌های مختلفی به بیان واقعه هبوط حضرت آدم(ع) پرداخته است. قرآن کریم در سوره بقره به خلاف دیگر سوره‌ها، به دومرتبه از هبوط آدم(ع) اشاره دارد. این دوگانگی در ذکر دفعات هبوط سبب شده تا مفسران به اقتضای روش و زاویه نگاه خود به تحلیل این دو هبوط بپردازند. حرالّی از مفسران صوفی مالکی امر به هبوط دوم را پس از توبۀ آدم(ع)، نماد تنزّل رتبیِ او از مرتبه قرب الهی ـ که پیش‌تر از آن برخوردار بوده ـ دانسته است و علامه طباطبایی، امر به هبوط دوم را از مقدّرات الهی برای تکامل معنوی و تعالی آدم(ع) به جایگاهی رفیع‌تر از بهشت پیشین می‌داند، به‌گونه‌ای که بعد از توبه حضرت آدم(ع) و تکرار امر به هبوط، آن کیفیت و نحوة زندگی که همراه با دشمنی برخی با برخی دیگر بود به آمدنِ هدایت از سوی خدا برای حضرت(ع) و نسل ایشان تبدیل شد. مقالۀ پیش‌رو، ضمن تحلیل دیدگاه علامه طباطبایی و حرالّی، در کنار جمع‌بندی آراء مفسران مشهور از فریقین دراین‌باره، تحلیل صحیحی از امر هبوط به‌ دست داده و برتری دیدگاه علامه طباطبایی را در این مسئله تبیین نموده است.

واژگان کلیدی
آیه 36 و 37 بقره، هبوط آدم(ع)، تنزل رتبی، محمدحسین طباطبایی، حرالّی اندلسی.




جهت دریافت فایل مقاله کلیک کنید.