فصلنامه علمی - پژوهشی مطالعات تفسيري - سال هشتم شماره 32 زمستان 1396

اثبات بطن قرآن در پرتو آیه «ما فَرَّطْنا فِي الْكِتابِ مِنْ شَيْ‏ءٍ»

سیّد حسین شفیعی دارابی

چکيده
بهترین دلیل گره‌گشا در جهت اثبات وجود «بطن» برای آیات قرآن کریم، دلیل قرآنی است. بر این اساس از دیرباز، برخی از دانشوران قرآنی از مفاد پاره‌ای از آیات شریفه در جهت یادشده استفاده نموده‌اند. گرچه آیه‌ای که مستقیم و با صراحت حکایتگر وجود بطن برای آیات قرآن کریم باشد، وجود ندارد، اما فراز «ما فَرَّطْنا فِي الْكِتابِ مِنْ شَيْ‏ءٍ» در آیه 38 أنعام و دیگر آیات، به ضمیمة برخی از مقدمات، حکایت از این دارد که معارف قرآن، منحصر در معارف برآمده از ظاهر آیات نیست. در این مقاله پس از بیان نظرات جمعی از مفسّران فریقین؛ به‌ویژه مفسران شیعه نظیر علامه طباطبایی، جوادی آملی و مصباح یزدی چنین نتیجه گرفته شد که: دلالت جملة «ما فَرَّطْنا فِي الْكِتابِ مِنْ شَيْ‏ءٍ» بر آمیخته بودن لایة ظاهری آیات قرآن با لایة باطنی، امری حتمی و ضروری خواهد بود؛ در غیر این صورت، مفاد عام مستفاد از این جمله، دچار آسیب می‌شود و درستی مدلول ظاهری آن با مشکل مواجه می‌گردد و نیازمند به توجیه خواهد بود؛ البته نوع دلالت مذکور، مطابقی یا التزامی نخواهد بود، بلکه از نوع دلالت «إشاره‌ای» است.

واژگان کلیدی
آیه 38 أنعام، بطن قرآن، معارف باطنی آیات.




جهت دریافت فایل مقاله کلیک کنید.