چكيده
در اين نوشتار، رابطه ميان ايمان و معرفت در دو مكتب كلامي اماميه و اشاعره بررسی می‌شود. رابطه ميان ايمان و معرفت با عنوان يك «مسأله» ظاهراً براي اشعري‌ها مطرح نبوده است؛ اما چون آنها ايمان را حالتي نفساني و عطاي خدا مي‌دانند، شايد بتوان نتيجه گرفت آنان ايمان را مقدم بر معرفت مي‌دانند. البته ديدگاه متقدمان و متأخران اشاعره و تفاوت منظر آنها لازمه بحث از نسبت ايمان و معرفت است.
اماميه بر اين‌هماني ايمان و معرفت تأكيد دارند. برخي از آنها بر اين يكساني به‌گونه‌اي اصرار مي‌ورزند كه تصديق را مرادف شناخت و معرفت می‌شمارند و سبب كفر كافران را نه پيروي آنها از شيطان، بلكه عدم شناخت آنان از خدا و رسول مي‌دانند. اگر معرفت، اصل ايمان و امري اكتسابي باشد ـ چنانكه برخي از اماميه چنين مي‌انديشند ـ پس ايمان، امري اكتسابي و مبتني بر كوشش است.

كليد واژه‌ها
ایمان، معرفت، اشاعره، امامیه، تصدیق، علم، حالت نفسانی.