برگزاری جلسه نقد کتاب «تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی ویژه رشته های هنر و معماری»
19/12/1396

گروه پژوهشی تاریخ و تمدن اسلامی دانشگاه معارف اسلامی در راستای «اثربخشی کتاب های درسی» و «افزایش کارآیی» و «خلق چشم انداز آموزشی در راستای تدوین کتاب های درسی» و در نهایت «ارائه مدل الگویی برای مطالعه انتقادی به دانشجویان» جلسه نقد و بررسی کتاب «تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی ویژه رشته های هنر و معماری» نگاشته دکتر سید رضی موسوی گیلانی را در تاریخ 10/12/1396برگزار کرد.
این جلسه با حضور نویسنده محترم، و ناقدین محترم جناب آقای دکتر احمد تندی عضو هیئت علمی دانشگاه هنر و دکترای تاریخ هنر از دانشگاه مسکو و دکتر سید ضیاء الدین میرمحمدی عضو هیئت علمی دانشگاه معارف اسلامی و داوری دکتر محمدحسین دانش کیا عضو هیئت علمی و مدیر گروه تاریخ و تمدن اسلامی دانشگاه معارف اسلامی برگزار شد. دبیر علمی این جلسه را نیز حجت الاسلام دکتر امیرمحسن عرفان بر عهده داشت.
در این جلسه ناقدین محترم مهم ترین نقاط قوت کتاب را در «سیر ورود به مباحث»، «انطباق با ویژگی های کتاب درسی»، «نوع ادبیات مناسب»، «قوت محتوایی فصل هنر و زیبایی از منظر قرآن و سنت» و «نوع نگارش کتاب» دانستند. مهم ترین نقاط ضعف این کتاب از دیدگاه ناقدین محترم عبارت بودند از :
- هم پوشانی محتوای ارائه شده این کتاب با محتوای چهار واحد درسی ارائه شده در رشته های هنر با عنوان «هنر و تمدن اسلامی». به عبارتی واحدهای درسی رشته هنر در عرصه مطالعات تاریخ هنر بسیار غنی است و این کتاب برای دانشجویان هنر کیفی نمی باشد. انتظار این بود در این کتاب به جای پرداختن به چگونگی تاریخ هنر و معماری در اسلام به چیستی و چرایی هنر در تمدن اسلامی اشاره می شد. توصیف هنر در ادوار تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی در کتاب های دیگر نیز یافت می شود آنچه در این زمینه مهم است ارائه بینش تحلیلی به مخاطب است.
- فقدان هدف گذاری مناسب برای پردازش اطلاعات.
- پراکندگی در ارائه مطالب و عدم چینش مناسب مطالب برای نمونه عدم توجه به جمع بندی نهایی در پایان هر فصل ناظر به اهداف فصل و نیز جمع بندی نهایی ناظر به اهداف کتاب.
- عدم ارتباط مفاهیم ارائه شده در ابتدای کتاب با ساختار کتاب.
- ضعف تعریف های ارائه شده از فرهنگ و تمدن در کتاب و عدم ارائه تعریفی روشن از هنر و معماری.
- اطلاعات محور بودن کتاب و عدم کمک کتاب به تغییر نگرش و بینش دانشجو در رویکرد تاریخی به هنر اسلامی.
- عدم انطباق برخی از عناوین با محتوای ارائه شده برای نمونه در قسمت های «هنر و معماری اسلامی و علم حدیث»، «هنر و معماری اسلامی و علم عقاید»، «هنر و معماری اسلامی و علم فقه». در بخش دوم و در ذیل فصل سوم با عنوان «هنر و معماری در تمدن اسلامی پس از رنسانس» نگارنده محترم صرفاً به دوره نادرشاه افشار، کریم خان زند و قاجاریه اشاره کرده است.
- عدم توجه به مباحث اساسی و مهم نظیر «منطق گزینش گری مسلمانان در مواجهه با میراث هنری دیگر ملل و اقوام».
- عدم رعایت تقدیم و تأخرها در ارائه مطالب برای نمونه بحث «تأثیر جغرافیا و سرزمین بر هنر اسلامی» می-بایست مقدم بر دیگر مباحث مطرح می شد.
- عدم رعایت شواهد تاریخی در ارئه مطالب برای نمونه نگارنده محترم مدعی است ورود نگارنگری تحت تأثیر مغولان بوده است در حالی که شواهد تاریخی نشان می دهد در دوره ساسانی نیز نگارگری در ایران بوده است.
- عدم ارائه سیرتاریخی تحول هنر در قالب ادوار تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی. و عدم توجه به سیر تاریخی تأسیس، توسعه و محتوای هنری در تاریخ تمدن اسلام.
- عدم توجه به ابداعات و خلاقیت های تأسیسی هنرمندان مسلمان در ادوار تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی.
- عدم اهتمام نگارنده به تبیین دیدگاه های اندیشمندان مسلمان در عرصه زیبایی شناسی.
و ... .
در این نشست داور محترم ضمن سنجش دیدگاه های ناقدان در عرصه ساختار و محتوای کتاب بر ارتقای مباحث فرهنگی و تمدنی کتاب تأکید ورزیده و «ارزش های هنری در اسلام»، «اهداف هنرمند مسلمان در آفرینش های هنری»، «اصول بینشی هنرمندان مسلمان» و ... را از جمله مباحث با اهمیتی دانست که در این کتاب به آن ها پرداخته نشده است.
در پایان دبیر علمی جلسه برخی از مهم ترین موضوعات قابل تأمل که با مطالعه کتاب و نیز تأمل در نقطه نظرات اساتید محترم قابل پیگیری های علمی است را این چنین برشمرد: «تمایزشناسی انگیزه های آفرینش های هنری در ادوار تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی»، «بررسی اصل گزینش گری هنری مسلمانان در مواجهه با میراث هنری دیگر اقوام و ملل»، «پدیدارشناسی عوامل موثر و برانگیزاننده در رویکرد هنری مسلمانان به قرآن کریم»، «سنجش نقش هنر در مدیریت تحول اجتماعی در ادوار تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی (با القای حس شکایت اجتماعی از وضع موجود)»، «نقش راهبردی هنر در همگرایی اجتماعی مسلمانان در ادوار تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی»، «نقش تاریخی هنر در مواجهه با ضد فرهنگ ها در تمدن اسلامی» و «بازتاب امام باوری در آرایه های معماری در ادوار تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی».
 

منبع خبر: معاونت پژوهش

دانشجویی
آزمون
دفترچه دروس سرفصل ها
دستاورد ها
مطالب مرتبط