جزئیات پایان نامه انتخابی شماره 189

توجه: دریافت فایل الکترونیکی پایان نامه ها فقط برای افراد دارای مجوز قابل دسترس می باشد.

عنوان پایان نامه:

بررسی از خود بیگانگی از نظر صدرالمتألهین و جلال الدین مولوی

نویسنده: انسیه ماهینی
استاد راهنما: ابوالفضل کیا شمشکی -
استاد مشاور: عبدالحسین خسروپناه -
استاد داور: رضا حاجی ابراهیم - بهروز محمدی منفرد - عسکری سلیمانی امیری (عسکری) - حسن پناهی آزاد -
مقطع: دکتری
گرایش: مبانی نظری اسلام
تاریخ دفاع: 21/04/1393
چکیده:

چكيده
يكي از راه‌هاي شناخت و نقد انديشه‌ها، مقايسه نظرات گوناگون بزرگان فكر و انديشه با يکديگر و داوري کردن ميان آنهاست. در پژوهش حاضر، هدف بررسي تطبيقي نظريات دو عارف متأله فارسي زبان جهان اسلام مولوی و ملاصدرا در خصوص مسئله‌ي « از خودبيگانگي» است. در جريان مطالعه تطبيقي افكار مولوي و ملاصدرا، سعي بر آن بود تا تصور، ابزار انگار باشد. بر همين اساس مسأله اصلي مورد پژوهش در كنار توصيف مواضع خلاف و وفاق، تبيين مواضع نيز بوده است. از اين رو براي فهم عميق‌تر و درك كامل‌تر مسأله علاوه بر تطبيق مباني، برخي موارد كه به كليات فردي و مكتبي بازگشت داشته مورد بررسی قرار گرفت و در ادامه به تعريف و تبيين مسئله از خودبيگانگي از نظر هر دو انديشمند، پيامدها، علل بروز و راه‌كارهاي درمان آن به صورت تطبيقي پرداخته شد. آنچه ضرورت پيگيري پژوهش را بيشتر مي‌سازد آن است كه بررسي اين مسئله، علل و راه‌كارهاي آن منحصر به قرون گذشته نبوده بلكه با توجه به اين كه حركت در مسير خلاف فطرت بشري است در دوران معاصر با توجه به شرايط موجود، طرح آن اهميت بيشتري مي‌يابد، خصوصاً بررسي راه‌كارهاي درمان آن كه با توجه به فضاي فكري، فرهنگي و ديني مولوي و ملاصدرا، در سرزمين‌هاي اسلامي ايجاد معرفت‌افزايي و در صورت تأثيرگذاري و عمل، معضل خودباختگي را خصوصاً در بين نسل جوان برطرف خواهد نمود. از نظر مولوی انسان دارای هويتی الهی است که در اثر هبوط، از آن دور افتاده و دچار خود فراموشی شده است. آنچه اين فراموشی اجباری اوليه را تشديد می‌کند تعلق و آميزش با ماده و ماديات و تأثير قوای طبيعی حيوانی است که باعث شده کم‌کم تيرگی و ظلمت بر وی چيره شده او را از عالم پاک و روشن دور سازد و بدين سبب در درون خود عذاب و شکنجه مرغ محبوس را احساس می‌کند و می‌نالد و هوای بازگشت به وطن اصلی خود می‌کند. می‌توان اين سير استکمالی در آثار مولوی را در قالب قوس نزول و صعود به تصوير کشيد. از خودبيگانگی نقطه مقابل خودشناسی است از اين رو پيامدهای آن عدم حضور و وجود پيامدهای خودشناسی است که به برخی از آنها از ديد مولوی اشاره می‌شود. از ديد مولوی دو دسته عوامل باعث عدم شناخت خويشتن است که برخی عوامل درونی و بعضی بيرونی‌اند که در جايگاه خود مورد بررسی واقع می‌شود. از نظر وی نقطه مقابل علل از خودبيگانگی، راه‌هايی برای خوديابی و غلبه بر از خودبيگانگی است. بصورت اختصار راه درمان آن از ديد مولوی چيزی جز يافتن مأوای اصلی و بازگشت به آن و در نتيجه خروج از غفلت نيست. ملاصدرا در حكمت متعاليه، در صدد تعالي و تكامل انسان است. غايت انسان‌شناسي ملاصدرا علامت‌گذاري راه و مسير كمال انسان است تا آدمي به نهايت كمال وجودي خود برسد و آن، همان سعادت انسان و حيات مطلوب اوست. حال اگر انسان به معرفت نفس نايل نگردد و طريق تهذيب نفس پيشه نكند، در مسير كمال قرار نمي‌گيرد بلكه روز به روز از خويشتن خويش فاصله گرفته و با خود بيگانه مي‌شود و در نتيجه پيامدهاي زيادي ايجاد خواهد کرد. بنابراين سعی شد با تأکيد بر افکار صدرالمتألهين، ضمن بررسی پيامدها و علل از خودبيگانگی، راه‌کارهای آن نيز بيان شود. اكثر ديدگاه‌هاي حكيم شيرازي و ملاي رومي با توجه به اشتراكات وسيع فرهنگي، اجتماعي و ديني شبيه يكديگر و در نتيجه مكمل يكديگر بوده و موارد اندكي اختلاف كه به مباني فكري مربوط می‌باشد بين آن دو وجود داشت. به نظر مي‌رسد هرچند از نظر پارادايمي انديشه‌های هر دو متفكر در اين خصوص بسيار به هم نزديك مي‌باشند؛ اما صدرالمتألهين در بحث خويش از روش حكمي- عرفاني استفاده مي‌نمايد اما مولوي بيان خود را در روشي عرفاني به صورت تمثيلي بيان كرده كه براي عموم قابل فهم مي‌باشد. اين تحقيق پژوهشي توصيفي- تحليلي است كه در جمع‌آوري اطلاعات از روش كتابخانه‌اي پيروي مي‌كند.

واژگان كليدي
از خودبيگانگي، ديگر خودپنداری، تناسخ ملکوتی، خودشناسي، ملاصدرا، مولوی.