جزئیات پایان نامه انتخابی شماره 478

توجه: دریافت فایل الکترونیکی پایان نامه ها فقط برای افراد دارای مجوز قابل دسترس می باشد.

عنوان پایان نامه:

حکمت در اخلاق اسلامی، چیستی، جایگاه، تبارشناسی و قلمرو

نویسنده: علی اسماعیلی ایولی
استاد راهنما: محسن جوادی -
استاد مشاور: اکبر میرسپاه -
استاد داور: ابوالفضل کیا شمشکی - سیداکبر حسینی قلعه بهمن - محمدجواد فلاح -
مقطع: دکتری
گرایش: اخلاق اسلامی
تاریخ دفاع: 31/06/1395
چکیده:

چکيده
حكمت يکي از مفاهيم پر کاربرد در فلسفه، عرفان و اخلاق است و در اديان، يكي از صفات خداي متعال به شمار آمده است. اين رساله که يک تحقيق نظري است با روش کتابخانه‌اي و مراجعه به متون تفسيري، عرفاني، فلسفي و اخلاقي مطالب به دست آمده را مورد تحليل و ارزيابي قرار داده و در پنج فصل با عنوان هاي چيستي، تبار شناسي، جايگاه و قلمرو حکمت در اخلاق اسلامي سامان مي‌دهد.
حکمت، کهن‌ترين مفهوم مشترک در همه اقوام و اديان بوده است که به معناي نحوه زندگي خوب براي نيل به سعادت است. اعتدال، بصيرت و علم و عمل مهم‌ترين مؤلفه‌هاي وجودي آن هستند و با گناهان زوال مي‌يابد و اعمال نيک باعث تقويت آن است. حکمت در قرآن کريم بيست بار در نوزده آيه آمده است که ده مورد همراه با کتاب مي‌باشد. حکمت يکي ازمولفه هاي معناداري زندگي است و به عنوان روش تربيت اخلاقي در قرآن کريم به کار رفته است.
حكمت گاهي به معناي فلسفه (سوفيا) و برخي اوقات نوعي معرفت عقلاني (نظري) است. هم‌چنين به‌معناي فضيلت حكمت است كه مأخوذ از فضايل اربعه ارسطويي است. در معناي چهارم، حكمت معرفت همراه با عمل، يعني دانش منتج به رفتار خوب مي‌باشد. در نهايت، تعريف منتخب حكمت از منظر برون ديني و درون ديني با بيان قيود سلبي و قيود ايجابي آن در قالب شخص حكيم بيان شده است. حکمت علم همراه با عمل در جهت رسيدن به زندگي خوب دنيوي و نيل به سعادت اخروي است.
حکمت در اخلاق اسلامي مفهومي چندتباري است که در قرآن و احاديث، برخي تمدن هاي کهن و آثار فلسفي، عرفاني و تفسيري انديشمندان مسلمان ريشه دارد. در رويکرد فلسفي که بيشترين تاثير را در مفهوم حکمت در اخلاق اسلامي گذارده است، دو ديدگاه ديده مي‌شود؛ در گرايش مشايي اسلامي فضيلتي اخلاقي است که به حکمت قرآني تا حدودي نزديک شده است. در رويکرد دوم عالمان مسلمان يعني در آثار عرفاني، تفسيري و حکمت متعاليه فاصله حکمت اخلاقي از حکمت ارسطويي بيشتر شده و به حکمت قرآني قرابت بيشتري پيدا کرده است.
با اين حال، حکمت اخلاقي دربرگيرنده همه مصاديق حکمت قرآني نيست از اين رو رابطه آن دو عام و خاص مطلق است چراکه حکمت قرآني داراي حوزه معنايي وسيعي است که اعتقادي، اخلاقي، و کاربردي در همه شئون زندگي است. حکمت به همراه عقل نظري باعث وصول انسان به عدالت صغرا مي‌شود، همچنين با تعامل حکمت و عقل عملي، انسان واجد ملکاتي مي‌شود که اعمال نيک به سهولت از او صادر شده و به عدالت کبرا و مرحله اخلاق و قرب الهي مي‌رسد.
واژگان كليدي
اخلاق اسلامي، حکمت اخلاقي، حکمت قرآني، فضيلت حكمت، مفهوم حكمت، مولفه‌هاي حکمت، منابع حکمت.